Przyszła mama w pracy – ochrona i prawa kobiet w czasie ciąży

Kobieta podlega szczególnej ochronie prawa pracy już od chwili zajścia w ciążę. Warto znać swoje prawa i wiedzieć z jakich przywilejów można skorzystać w tym czasie.

Przede wszystkim w tym czasie pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać z nią umowy o pracę (art. 177 § 1 Kodeksu Pracy). 

Ale uwaga! Są wyjątki.

Przepisu tego nie stosuje się:

  • w stosunku do pracownicy, z którą zawarto umowę na okres próbny nie przekraczający jednego miesiąca (art. 177 § 2 Kodeksu Pracy)
  • gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy (np. zwolnienie dyscyplinarne) i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy (art. 177 § 1 Kodeksu Pracy)
  • w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 177 § 4 Kodeksu Pracy)

Prawo chroni również  kobiety zatrudnione na czas określony. 

Jeśli umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, miałaby ulec rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostaje ona automatycznie przedłużona do dnia porodu.
(art. 177 § 3 Kodeksu Pracy).

Tego przepisu nie stosuje się jednak w przypadku umów na zastępstwo (art. 177 § 3¹ Kodeksu Pracy).

Ważne
Dla ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy nie ma znaczenia termin potwierdzenia ciąży, lecz obiektywny stan rzeczy istniejący w chwili wypowiedzenia lub rozwiązania umowy. Oznacza to, że kobieta, która była w ciąży, a o fakcie tym w czasie zwalniania nie wiedziała, może żądać uznania wypowiedzenia lub rozwiązania umowy za bezskuteczne.

W czasie ciąży kobietom przysługują też szczególne prawa, dlatego warto poinformować pracodawcę o swojej ciąży (dostarczyć zaświadczenie lekarskie ((art. 185 § 1 Kodeksu Pracy)), aby móc w pełni z nich korzystać.

W tym okresie pracodawca:

  • jest obowiązany udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia (art. 185 § 2 Kodeksu Pracy)
  • nie może zatrudniać pracownicy przy pracach wzbronionych ciężarnym, a jeśli pracuje ona w warunkach uciążliwych, pracodawca musi odpowiednio dostosować warunki pracy lub czas pracy. Jeśli jest to niemożliwe powinien przenieść pracownicę do innej pracy, a w razie braku takiej możliwości zwolnić ją z obowiązku świadczenia pracy do zakończenia okresu ochronnego. W obydwu przypadkach przysługuje jej wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości (art. 179 Kodeksu Pracy)
  • nie może zatrudniać pracownicy w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej (art. 178 § 1 Kodeksu Pracy)
  • nie może bez zgody pracownicy delegować jej poza stałe miejsce pracy ani zatrudniać w przerywanym systemie czasu pracy (art. 178 § 1 Kodeksu Pracy)
  • nie może zatrudniać pracownicy ponad 8 godzin na dobę, jeśli pracuje w równoważnym systemie czasu pracy, przy dozorze urządzeń, przy pilnowaniu mienia i ochronie osób, w ruchu ciągłym, w systemie skróconego tygodnia pracy albo w weekendowym systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta (w razie braku pracy zachowane zostaje prawo do wynagrodzenia za czas nie przepracowany spowodowany zmniejszeniem z tego powodu wymiaru czasu pracy) (art. 148 Kodeksu Pracy).

Źródło: http://www.pip.gov.pl,
Kodeks Pracy (http://www.pip.gov.pl/html/pl/doc/kodeks_pracy_2013_1.pdf)

Stan na listopad 2013.