Urlop macierzyński

Podstawowy urlop macierzyński

Urlop macierzyński przysługuje pracownicy, która urodziła dziecko będąc zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, spółdzielczej umowy o pracę albo umowy o pracę nakładczą. Nie ma znaczenia na jaki czas jest zawarta umowa, wymiar czasu pracy, czy staż.

Korzystanie z urlopu macierzyńskiego można rozpocząć jeszcze przed urodzeniem dziecka. Do dnia porodu można wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego, po porodzie pozostałą przysługującą część (art. 180 § 3 i 4 Kodeksu Pracy).
W tym celu należy wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie urlopu przed przewidywaną datą porodu, którą potwierdza w zaświadczeniu lekarz opiekujący się przyszłą mamą.

Wymiar podstawowego urlopu macierzyńskiego wynosi:

  • 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie

(art. 180 § 1 Kodeksu Pracy).

Podstawowy urlop macierzyński trzeba wykorzystać w całości. Jednak po skorzystaniu po porodzie z co najmniej 14 tygodni tego urlopu, pracownica – mama dziecka ma prawo na swój pisemny wniosek złożony do pracodawcy zrezygnować z pozostałej jego części, czyli:

  • 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 17 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 19 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 21 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 23 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Rezygnacja ta jest możliwa jedynie pod warunkiem skorzystania z pozostałej części urlopu przez pracownika – tatę dziecka. Niewykorzystaną przez mamę część urlopu udziela się tacie dziecka również na jego pisemny wniosek (art. 180 § 5 i 6 Kodeksu Pracy).

Dodatkowy urlop macierzyński

Po wykorzystaniu podstawowego urlopu macierzyńskiego (obligatoryjnego) przysługuje prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego (nieobowiązkowego) w wymiarze:

  • do 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • do 8 tygodni w przypadku urodzenia dwojga i więcej dzieci

(art. 182¹ § 1 Kodeksu Pracy).

Urlop ten udzielany jest bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim na wniosek składany w terminie nie krótszym niż 14 dni przed jego rozpoczęciem (art. 182¹ § 3 Kodeksu Pracy).
Można go wykorzystać jednorazowo w pełnym lub niepełnym wymiarze albo w dwóch częściach. Części te nie muszą być równe, muszą natomiast obejmować tydzień lub jego wielokrotność i następować bezpośrednio po sobie (art. 182¹ § 2 Kodeksu Pracy).

Urlop ten może wykorzystać również pracownik – tata dziecka albo oboje rodzice mogą się nim podzielić (art. 179⁵ Kodeksu Pracy).

Praca w czasie urlopu macierzyńskiego

Przepisy dopuszczają możliwość łączenia korzystania z tego urlopu z wykonywaniem pracy na nie więcej niż ½ etatu u pracodawcy, który go udziela (art. 182¹ § 5 i 6 Kodeksu Pracy).

Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej http://www.rodzicielski.gov.pl, Państwowa Inspekcja Pracy http://www.pip.gov.pl, Kodeks Pracy (stan na listopad 2013)